فیزیوتراپی دیسک کمر چیست؟

فیزیوتراپی دیسک کمر مجموعه ای از روش های غیرتهاجمی است که با هدف کاهش درد، بهبود دامنه حرکتی، تقویت عضلات و بازگشت تدریجی فرد به فعالیت های روزمره انجام می شود. برنامه درمان بر اساس وضعیت هر فرد تنظیم می شود و ممکن است شامل تمرین درمانی، درمان دستی و استفاده از برخی دستگاه های فیزیوتراپی باشد.

دیسک کمر در واقع به مشکلاتی گفته می شود که در دیسک های بین مهره ای ناحیه کمر ایجاد می شوند. 

نکته مهم این است که فیزیوتراپی کمر برای همه افراد با یک روش ثابت انجام نمی شود. شدت درد، محدودیت حرکتی، سابقه بیماری و وجود یا نبود علائم عصبی در انتخاب روش درمان نقش دارند.

فیزیوتراپی دیسک کمر چگونه انجام می شود؟

فیزیوتراپی دیسک کمر معمولا با ارزیابی اولیه شروع می شود. فیزیوتراپیست وضعیت حرکتی، شدت درد، قدرت عضلات، دامنه حرکتی و در صورت وجود علائم انتشاری، وضعیت اندام های تحتانی را بررسی می کند. در صورت وجود مدارک پزشکی یا تصویربرداری قبلی، این اطلاعات نیز می تواند به تنظیم برنامه درمان کمک کند.

بعد از ارزیابی، برنامه درمانی متناسب با شرایط فرد طراحی می شود. ممکن است در یک دوره از ترکیب چند روش استفاده شود؛ برای مثال درمان دستی یا یکی از دستگاه های فیزیوتراپی در کنار تمرین درمانی قرار گیرد.

تمرین های خانگی نیز معمولا بخش مهمی از درمان هستند. این تمرین ها با توجه به وضعیت فرد انتخاب می شوند و ممکن است در طول دوره درمان تغییر کنند. فیزیوتراپیست نیز بر اساس روند بهبود، شدت تمرین ها و سایر بخش های برنامه را بازنگری می کند.

چه زمانی به فیزیوتراپی نیاز داریم؟

فیزیوتراپی می تواند زمانی مطرح شود که کمردرد ادامه دار یا عودکننده باشد و باعث محدود شدن حرکت و فعالیت های روزمره شود. در افرادی که به دنبال درمان غیرجراحی هستند نیز فیزیوتراپی می تواند یکی از گزینه های درمانی باشد.

همچنین فیزیوتراپی ممکن است قبل یا بعد از بعضی جراحی های ستون فقرات برای آماده سازی بدن یا بازگشت تدریجی به فعالیت استفاده شود. البته برنامه پیش و پس از جراحی با فیزیوتراپی معمول دیسک کمر یکسان نیست و باید متناسب با نظر پزشک و وضعیت بیمار تنظیم شود.

اگر بی حسی ناحیه بین پاها، اختلال جدید در کنترل ادرار یا مدفوع یا ضعف پیشرونده پا وجود داشته باشد، فیزیوتراپی خط اول نیست و فرد باید فورا تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد. برای آشنایی بیشتر با علائم هشدار می توانید به مقاله تشخیص دیسک کمر در منزل مراجعه کنید.

فیزیوتراپی دیسک کمر و سیاتیک

فیزیوتراپی دیسک کمر و سیاتیک زمانی اهمیت پیدا می کند که تحریک یا فشار روی ریشه عصبی باعث انتشار درد از کمر یا باسن به سمت پا شده باشد. در این شرایط، بسته به علت و وضعیت فرد، فیزیوتراپی می تواند با اصلاح الگوی حرکتی، تقویت عضلات حمایتی و کاهش عوامل مکانیکی تشدیدکننده علائم به کنترل درد کمک کند.

البته همه دردهای منتشرشونده به پا از یک علت ناشی نمی شوند. به همین دلیل، برنامه فیزیوتراپی باید بعد از ارزیابی مناسب انتخاب شود و صرفا بر اساس محل درد یا نام سیاتیک تعیین نشود.

آیا فیزیوتراپی دیسک کمر را درمان می کند؟

فیزیوتراپی ساختار فیزیکی دیسک فتق شده را به حالت اولیه برنمی گرداند، اما می تواند در بسیاری از افراد به کاهش محسوس درد، بهبود حرکت و افزایش توانایی انجام فعالیت های روزمره کمک کند. همچنین درمان غیرجراحی ممکن است نیاز به جراحی را کاهش دهد یا آن را به تعویق بیندازد، البته این موضوع به شرایط هر بیمار بستگی دارد.

هدف فیزیوتراپی فقط کاهش درد نیست. تقویت عضلات، اصلاح الگوی حرکتی، آموزش نحوه انجام فعالیت های روزمره و افزایش تدریجی توانایی بدن نیز اهمیت دارند.

اگر علائم عصبی شدید یا پیشرونده وجود داشته باشد، تصمیم گیری درباره ادامه درمان، بررسی روش های دیگر یا احتمال نیاز به جراحی باید با پزشک انجام شود.

انواع روش های فیزیوتراپی دیسک کمر

فیزیوتراپی دیسک کمر معمولا به یک دستگاه یا یک تکنیک محدود نمی شود. فیزیوتراپیست بر اساس شرایط فرد ممکن است یک یا چند روش را در کنار تمرین درمانی استفاده کند.

فیزیوتراپی دیسک کمر با لیزر

فیزیوتراپی دیسک کمر با لیزر یکی از روش های غیرتهاجمی است که می تواند با هدف کمک به کاهش درد و التهاب مورد استفاده قرار گیرد. در این روش نیازی به برش یا ورود ابزار به بدن وجود ندارد.

جزئیات مربوط به نحوه عملکرد، مزایا، عوارض و هزینه این روش در صفحه اختصاصی فیزیوتراپی با لیزر برای دیسک کمر توضیح داده شده است.

اولتراسوند تراپی

اولتراسوند تراپی با استفاده از امواج صوتی انجام می شود و در برخی برنامه های فیزیوتراپی برای کمک به کاهش گرفتگی عضلانی و بهبود شرایط بافتی به کار می رود. استفاده از آن به تنهایی به معنی درمان خود دیسک نیست و انتخاب آن باید بر اساس شرایط فرد انجام شود.

سوزن خشک یا درای نیدلینگ

درای نیدلینگ روشی است که با استفاده از سوزن های ظریف روی نقاط ماشه ای و عضلات دچار گرفتگی انجام می شود. هدف آن می تواند کاهش تنش و درد عضلانی اطراف ستون فقرات باشد.

این روش یک مداخله سطحی و نسبتا کم تهاجم محسوب می شود و بهتر است توسط فیزیوتراپیست آموزش دیده و با توجه به شرایط فرد انجام شود.

مگنت تراپی

مگنت تراپی یکی از روش های دستگاهی است که در برخی برنامه های فیزیوتراپی برای مشکلات اسکلتی عضلانی استفاده می شود. کاربرد آن باید بر اساس شرایط بیمار و نظر فیزیوتراپیست مشخص شود و نمی توان آن را جایگزین تمرین درمانی یا ارزیابی تخصصی دانست.

تکار تراپی

تکار تراپی از انرژی فرکانس رادیویی برای ایجاد اثر حرارتی کنترل شده در بافت ها استفاده می کند. این روش ممکن است در برخی افراد برای کمک به کاهش درد و افزایش راحتی حرکت مورد استفاده قرار گیرد.

تکار تراپی نیز مانند سایر مودالیته های دستگاهی، بخشی از برنامه درمان است و انتخاب آن به شرایط فرد و هدف درمان بستگی دارد.

فیزیوتراپی دیسک کمر با دستگاه

فیزیوتراپی دیسک کمر با دستگاه می تواند شامل استفاده از روش هایی مانند لیزر، اولتراسوند، تکار و مگنت تراپی باشد. انتخاب دستگاه مناسب به هدف درمان و وضعیت بیمار بستگی دارد و استفاده از دستگاه به تنهایی جای تمرین درمانی و اصلاح الگوی حرکتی را نمی گیرد.

به همین دلیل، تعداد یا تنوع دستگاه های مورد استفاده در یک جلسه به تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی کیفیت فیزیوتراپی نیست؛ مهم تر از آن، مناسب بودن روش برای شرایط فرد است.

درمان های دستی یا Manual Therapy

درمان دستی یا منوال تراپی شامل تکنیک هایی مانند موبیلیزیشن مفاصل، تکنیک های آزادسازی عضلانی و برخی کشش های دستی است. هدف این روش ها می تواند کاهش محدودیت حرکتی و بهبود حرکت ناحیه درگیر باشد.

تکنیک درمان دستی باید بر اساس معاینه انتخاب شود. یک روش که برای یک فرد مناسب است ممکن است برای فرد دیگری به همان شکل قابل استفاده نباشد.

تراکشن یا کشش کمر

روش تراکشن با هدف ایجاد کشش کنترل شده روی ستون فقرات انجام می شود و در برخی بیماران ممکن است برای کاهش علائم مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، تراکشن برای همه افراد مناسب نیست و شواهد و شرایط بالینی باید در انتخاب آن در نظر گرفته شوند.

بنابراین استفاده از کشش کمر نباید به عنوان یک درمان ثابت برای تمام افراد مبتلا به دیسک کمر در نظر گرفته شود.

تمرین درمانی و ورزش اصلاحی

تمرین درمانی معمولا یکی از بخش های اصلی فیزیوتراپی دیسک کمر است. تمرین ها می توانند برای تقویت عضلات مرکزی بدن، افزایش کنترل حرکتی و اصلاح الگوهای نامناسب حرکت انتخاب شوند.

تمرین مناسب به وضعیت فرد بستگی دارد و لزوما یک حرکت مشخص برای همه بیماران کاربرد ندارد. برنامه تمرینی معمولا به تدریج پیشرفت می کند تا فرد بتواند فعالیت های روزمره خود را با کنترل و تحمل بیشتری انجام دهد.

تاثیر فیزیوتراپی بر دیسک کمر

تاثیر فیزیوتراپی بر دیسک کمر بیشتر در کنترل علائم و بهبود عملکرد بدن دیده می شود. ترکیب روش های مختلف، در صورت انتخاب صحیح، می تواند به کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی و بازگشت تدریجی به فعالیت کمک کند.

درمان معمولا فقط به یک دستگاه محدود نمی شود. ممکن است در یک دوره از درمان دستی یا یکی از مودالیته های دستگاهی برای کنترل علائم استفاده شود و در کنار آن تمرین درمانی برای ایجاد تغییر پایدارتر در توانایی حرکتی فرد ادامه پیدا کند.

با بهتر شدن شرایط، هدف درمان معمولا از کنترل درد به سمت افزایش توانایی انجام فعالیت های روزمره و پیشگیری از عود علائم حرکت می کند.

مزایای فیزیوتراپی نسبت به سایر روش های درمان

فیزیوتراپی در بسیاری از موارد به عنوان یک روش غیرجراحی برای مدیریت مشکلات دیسک کمر مورد استفاده قرار می گیرد و می تواند مزایایی مانند موارد زیر داشته باشد:

• غیرتهاجمی بودن و نداشتن برش جراحی
• امکان شخصی سازی برنامه بر اساس وضعیت بیمار
• تمرکز همزمان بر درد، حرکت و عملکرد
• امکان ترکیب تمرین درمانی با روش های دستی و دستگاهی
• کمک به کاهش وابستگی به برخی درمان های علامتی در صورت پاسخ مناسب
• آموزش نحوه صحیح انجام فعالیت های روزمره
• کمک به افزایش توانایی حرکتی و بازگشت تدریجی به فعالیت
• امکان استفاده در برنامه توانبخشی پیش یا پس از برخی جراحی ها

البته این مزایا به معنای بی نیاز شدن همه بیماران از درمان های دیگر نیست. در برخی شرایط، ارزیابی پزشک یا درمان های تخصصی تر نیز ضروری است.

چند جلسه فیزیوتراپی برای دیسک کمر لازم است؟

تعداد جلسات فیزیوتراپی برای دیسک کمر ثابت نیست، اما بسته به شدت درگیری و شرایط فرد ممکن است یک دوره حدود ۸ تا ۱۸ جلسه یا بیشتر نیاز باشد. تعداد دقیق جلسات باید پس از ارزیابی اولیه و با توجه به روند پاسخ به درمان تعیین شود.

این اعداد تقریبی هستند و نباید به عنوان نسخه یکسان برای همه افراد در نظر گرفته شوند. اگر علائم زودتر کنترل شوند ممکن است تعداد جلسات کمتر شود و در مشکلات طولانی مدت یا پیچیده، ادامه توانبخشی مدت بیشتری لازم داشته باشد.

فیزیوتراپی دیسک کمر برای چه کسانی مناسب نیست؟

فیزیوتراپی برای همه افراد و در همه شرایط بدون محدودیت قابل انجام نیست. وجود عفونت فعال ستون فقرات، برخی شکستگی ها یا ناپایداری های مهره ای، تومور و برخی شرایط جدی ستون فقرات می تواند نیازمند بررسی پزشکی و تغییر یا توقف برنامه فیزیوتراپی باشد.

در صورت وجود سندرم دم اسب، به ویژه همراه با بی حسی ناحیه زین اسبی، اختلال کنترل ادرار یا مدفوع یا ضعف پیشرونده پا، فرد باید فورا ارزیابی پزشکی شود و نباید شروع فیزیوتراپی را به تاخیر بیندازد.

همچنین برخی مودالیته های الکتریکی یا حرارتی در دوران بارداری یا در شرایط پزشکی خاص محدودیت دارند. بنابراین حتی اگر خود فیزیوتراپی امکان پذیر باشد، ممکن است بعضی روش ها برای فرد مناسب نباشند.

فیزیوتراپی دیسک کمر در منزل

فیزیوتراپی دیسک کمر در منزل می تواند برای افرادی که به دلیل درد یا محدودیت حرکتی رفت و آمد برایشان دشوار است، سالمندان یا بعضی بیماران در دوره پس از جراحی گزینه مناسبی باشد. در این روش، فیزیوتراپیست ارزیابی و بخش قابل اجرا از برنامه درمان را در محیط منزل انجام می دهد.

بسته به امکانات، بعضی تجهیزات قابل حمل مانند اولتراسوند و تکار و برخی دستگاه های لیزر پرتوان می توانند در منزل مورد استفاده قرار گیرند. با این حال، همه تجهیزات کلینیکی قابل انتقال نیستند و برخی روش ها مانند تراکشن ممکن است در منزل با همان امکانات کلینیک در دسترس نباشند.

نکته مهم این است که فیزیوتراپی در منزل نباید به معنی کاهش کیفیت ارزیابی یا حذف تمرین درمانی باشد. برنامه باید بر اساس شرایط محیط خانه و توانایی فرد تنظیم شود.

برای درخواست فیزیوتراپی دیسک کمر در منزل می توانید برای هماهنگی ارزیابی و تعیین برنامه درمانی اقدام کنید.

فیزیوتراپی دیسک کمر در کلینیک خانه سلامت

در کلینیک فیزیوتراپی خانه سلامت، برنامه فیزیوتراپی دیسک کمر بر اساس ارزیابی اولیه و شرایط هر فرد تنظیم می شود. هدف این است که روش های مورد نیاز بدون استفاده غیرضروری از دستگاه ها و با تمرکز بر نتیجه عملکردی بیمار انتخاب شوند.

در صورت نیاز می توان از روش های دستگاهی، درمان دستی و تمرین درمانی در کنار یکدیگر استفاده کرد. روند درمان نیز باید در طول جلسات بررسی شود تا در صورت تغییر علائم یا پیشرفت توانایی حرکتی، برنامه متناسب با شرایط جدید اصلاح شود.

برای افرادی که در غرب تهران سکونت دارند، امکان مراجعه به فیزیوتراپی در سعادت آباد وجود دارد. همچنین برای ساکنان مناطق شمالی تهران می توانید از خدمات فیزیوتراپی در زعفرانیه استفاده کنید.

برای رزرو نوبت، دریافت مشاوره و بررسی شرایط خود می توانید با کلینیک خانه سلامت تماس بگیرید یا از طریق واتساپ برای هماهنگی وقت اقدام کنید.