لیزرتراپی یا لیزردرمانی برای درمان درد و التهاب
لیزرتراپی یا لیزردرمانی یکی از روش‌هایی است که ممکن است در کنار سایر خدمات فیزیوتراپی برای کمک به کاهش بعضی دردهای اسکلتی‌عضلانی استفاده شود. در این روش، نور لیزر با طول‌موج و توان مشخص به ناحیه موردنظر تابانده می‌شود. میزان اثر آن به نوع مشکل، دستگاه و شیوه اجرای درمان بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان آن را راه‌حل قطعی همه دردها دانست.
لیزردرمانی فیزیوتراپی با لیزرهای زیبایی و جراحی تفاوت دارد. همچنین با روش‌های مداخله‌ای که برای درمان برخی مشکلات دیسک به کار می‌روند، یکی نیست.
امروزه بسیاری از مراکز پیشرفته فیزیوتراپی مانند «کلینیک خانه سلامت» با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن لیزردرمانی و کادر درمانی مجرب، این روش را به صورت تخصصی ارائه می‌دهند. نکته قابل‌توجه این است که فیزیوتراپی در منزل نیز می‌تواند با استفاده از دستگاه‌های لیزر پرتابل، مزایای مشابهی برای بیماران به همراه داشته باشد.
لیزردرمانی چیست؟
لیزردرمانی که با نام‌هایی مانند لیزرتراپی یا لیزر فیزیوتراپی هم شناخته می‌شود، روشی غیرتهاجمی است. در این روش از نور لیزر با ویژگی‌های مشخص برای اهداف درمانی استفاده می‌شود. نتیجه درمان برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند نوع عارضه، تنظیمات دستگاه و برنامه توان‌بخشی بستگی دارد.
لیزردرمانی در فیزیوتراپی چگونه کار می‌کند؟
نور لیزر می‌تواند بر فعالیت سلول‌ها و واکنش التهابی بافت‌ها تأثیر بگذارد و به همین دلیل، از آن به‌عنوان یکی از روش‌های کمکی در فیزیوتراپی استفاده می‌شود. بااین‌حال، هنوز تمام جزئیات نحوه اثرگذاری آن مشخص نیست و مشاهده اثرات مثبت در مطالعات آزمایشگاهی، لزوماً به معنای اثربخشی قطعی درمان در افراد نیست. نتیجه لیزردرمانی به عواملی مانند طول‌موج، میزان انرژی تابیده‌شده، محل درمان و شرایط بیمار بستگی دارد.
تفاوت لیزر فیزیوتراپی با لیزر زیبایی و جراحی
لیزرهای فیزیوتراپی برای کاربردهای مشخصی در مدیریت علائم اسکلتی‌عضلانی طراحی شده‌اند. در مقابل، لیزرهای زیبایی ممکن است برای پوست یا مو استفاده شوند و لیزر جراحی برای برش یا انعقاد بافت کاربرد دارد. روش‌های مداخله‌ای لیزری مرتبط با دیسک نیز با تاباندن لیزر روی پوست در فیزیوتراپی تفاوت دارند؛ بنابراین نباید این اصطلاحات را به‌جای یکدیگر به کار برد.
انواع لیزر در فیزیوتراپی؛ کم‌توان یا پرتوان؟
۱. لیزر کم‌توان (LLLT)
لیزر کم‌توان (Low-Level Laser Therapy یا LLLT) در بعضی منابع «لیزر سرد» نامیده می‌شود، چون معمولاً گرمای قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند. بااین‌حال، کم‌توان بودن به معنی بی‌خطر بودن مطلق نیست. محافظت از چشم و رعایت دستورالعمل دستگاه همچنان ضروری است. میزان فایده احتمالی این روش به مشکل تحت درمان و پروتکل استفاده‌شده بستگی دارد.
۲. لیزر پرتوان (HILT)
لیزر پرتوان (High-Intensity Laser Therapy یا HILT) توان خروجی بیشتری دارد و ممکن است گرما ایجاد کند. درمانگر باید تنظیمات دستگاه را متناسب با شرایط بیمار انتخاب کند و واکنش پوست را زیر نظر داشته باشد تا احتمال آسیب یا سوختگی کاهش پیدا کند. پرتوان بودن به‌تنهایی به معنی مؤثرتر بودن درمان نیست؛ انتخاب روش باید با توجه به وضعیت فرد و شواهد مربوط به مشکل او انجام شود.
تفاوت لیزر کم‌توان و پرتوان
لیزرهای کم‌توان و پرتوان از نظر میزان توان خروجی و نحوه اثرگذاری بر بافت‌ها تفاوت‌هایی دارند. انتخاب هرکدام به نوع مشکل، هدف درمان و شرایط بیمار بستگی دارد.
ویژگی | لیزر کم‌توان | لیزر پرتوان |
توان خروجی | کمتر و متناسب با مشخصات دستگاه | بیشتر و متناسب با مشخصات دستگاه |
احساس بیمار | معمولاً گرمای محسوسی ایجاد نمی‌کند | ممکن است گرما در ناحیه درمان احساس شود |
نکات ایمنی | محافظت از چشم و رعایت دستورالعمل دستگاه ضروری است | محافظت از چشم، تنظیم مناسب انرژی و پایش پوست برای جلوگیری از گرمای بیش از حد اهمیت دارد |
اثربخشی | به نوع مشکل و پروتکل درمان بستگی دارد | به نوع مشکل و پروتکل درمان بستگی دارد |
این تفاوت‌ها به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند که کدام نوع لیزر برای یک مشکل خاص مؤثرتر است. نتیجه درمان به عواملی مانند نوع عارضه، تنظیمات دستگاه، میزان انرژی دریافتی بافت و شرایط بیمار بستگی دارد.
لیزردرمانی برای چه بیماری‌هایی استفاده می‌شود؟
در صورت انتخاب مناسب، لیزر می‌تواند یکی از اجزای برنامه فیزیوتراپی باشد؛ اما جای معاینه دقیق، تمرین‌درمانی یا رسیدگی به علت اصلی مشکل را نمی‌گیرد.
۱. کمردرد، دیسک کمر و سیاتیک
تأثیر لیزر بر کمردرد و علائم ناشی از فتق دیسک یا سیاتیک یکسان نیستند. بنابراین، نمی‌توان گفت لیزردرمانی برای همه افراد مؤثر است یا باید به‌طور معمول برای این مشکلات استفاده شود. همچنین، لیزردرمانی در فیزیوتراپی با روش‌های مداخله‌ای لیزری برای درمان دیسک تفاوت دارد.
بسته به شرایط بیمار، روش‌های دیگری مانند ترکشن ستون فقرات نیز ممکن است بررسی شوند؛ البته انتخاب روش مناسب به علت درد و معاینه وضعیت بیمار بستگی دارد.
۲. آرتروز و زانودرد
لیزردرمانی در برخی موارد برای کاهش علائم آرتروز زانو به کار می‌رود، اما این روش به این معنا نیست که می‌تواند غضروف را بازسازی کند یا آرتروز را به‌طور قطعی درمان کند. انتخاب این روش به شدت علائم، شرایط بیمار و نوع دستگاه بستگی دارد. در صورت نیاز به بررسی نحوه توزیع فشار کف پا هنگام راه رفتن، اسکن کف پا نیز ممکن است به معاینه و روند درمان کمک کند.
۳. گردن‌درد و دیسک گردن
در بعضی از موارد گردن‌درد، لیزر ممکن است به‌عنوان بخشی از برنامه فیزیوتراپی در نظر گرفته شود. بااین‌حال، شواهد مربوط به لیزردرمانی در گردن‌درد لزوماً برای کمردرد یا سایر مشکلات قابل تعمیم نیستند. پیش از انتخاب روش درمان، باید علت درد و شرایط بیمار بررسی شود.
۴. درد شانه، تنیس‌البو و تاندونیت
در برخی مشکلات تاندونی، مانند تنیس‌البو، و بعضی از دردهای شانه، لیزر ممکن است به‌عنوان درمان کمکی استفاده شود. بااین‌حال، نمی‌توان تضمین کرد که این روش باعث ترمیم کامل تاندون یا از بین رفتن رسوب کلسیم شود. در برخی از این مشکلات، شاک ویو تراپی نیز ممکن است با توجه به تشخیص و شرایط بیمار بررسی شود.
۵. آسیب‌های ورزشی و رگ‌به‌رگ شدن
درمان آسیب‌های ورزشی به نوع و شدت آسیب بستگی دارد. در برخی موارد، لیزر ممکن است در کنار سایر روش‌های توان‌بخشی استفاده شود. تیپینگ نیز در شرایط خاص می‌تواند برای حمایت از اندام آسیب‌دیده به کار برود.
اگر فرد نمی‌تواند روی اندام آسیب‌دیده وزن بگذارد، تغییر شکل واضحی در عضو دیده می‌شود یا درد و تورم شدیدی دارد، بهتر است پیش از شروع درمان‌های معمول فیزیوتراپی، از نظر احتمال آسیب جدی ارزیابی شود.
فواید لیزردرمانی
لیزردرمانی در فیزیوتراپی ممکن است به کاهش درد و بهبود بعضی علائم کمک کند؛ البته میزان تأثیر آن به نوع مشکل، دستگاه مورد استفاده و نحوه انجام درمان بستگی دارد. این روش برای همه افراد نتیجه یکسانی ندارد و بهتر است فواید آن را با توجه به نوع عارضه بررسی کنیم.
کاهش درد و التهاب
یکی از دلایل استفاده از لیزر در فیزیوتراپی، کمک به کاهش درد و التهاب است. این روش ممکن است در بعضی از مشکلات عضلانی و اسکلتی به کمتر شدن درد کمک کند، اما برای همه عارضه‌ها به یک اندازه مؤثر نیست. همچنین، کاهش درد همیشه به معنی برطرف شدن علت اصلی آن نیست و ممکن است فرد همچنان به درمان‌های دیگری نیاز داشته باشد.
ترمیم بافت، تسریع بهبودی و گردش خون
گاهی از لیزردرمانی به‌عنوان روشی برای کمک به ترمیم بافت و بهبود گردش خون نام برده می‌شود؛ اما میزان تأثیر آن به شرایط بیمار و نوع آسیب بستگی دارد. نمی‌توان انتظار داشت که لیزر در همه افراد روند بهبودی را سریع‌تر کند یا باعث ترمیم قطعی بافت‌هایی مانند دیسک کمر شود. به همین دلیل، معمولاً بهتر است از آن در صورت نیاز و در کنار سایر روش‌های مناسب توان‌بخشی استفاده شود.
لیزردرمانی در کلینیک چگونه انجام می‌شود؟
معاینه اولیه
قبل از شروع لیزردرمانی، فیزیوتراپیست درباره محل درد، مدت بروز علائم، سابقه بیماری‌ها و داروهایی که بیمار مصرف می‌کند سؤال می‌پرسد تا مشخص شود این روش برای او مناسب است یا نه. در صورت نیاز، وضعیت حرکت و عملکرد بدن نیز با ارزیابی فانکشنال بررسی می‌شود.
گاهی هم ممکن است برای بررسی دقیق‌تر یک مشکل مشخص، سونوگرافی تشخیصی درخواست شود. البته این بررسی برای همه افراد ضروری نیست و با اولتراسوند درمانی که در فیزیوتراپی استفاده می‌شود، تفاوت دارد.
مراحل یک جلسه درمان
جلسه لیزردرمانی معمولاً با چند مرحله ساده انجام می‌شود:
- فیزیوتراپیست وضعیت بیمار را بررسی می‌کند و درباره مناسب بودن لیزر تصمیم می‌گیرد.
- ناحیه موردنظر برای شروع درمان آماده می‌شود.
- برای محافظت از چشم‌ها، نکات ایمنی لازم رعایت می‌شود.
- لیزر با توجه به نوع مشکل و تنظیمات دستگاه روی ناحیه موردنظر اعمال می‌شود.
- درمانگر واکنش پوست و احساس بیمار را بررسی می‌کند.
- در پایان، نتیجه جلسه ثبت می‌شود تا درباره ادامه درمان یا تغییر برنامه تصمیم بگیرد.
مدت هر جلسه به نوع دستگاه، ناحیه تحت درمان و شرایط بیمار بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان برای همه افراد زمان یکسانی در نظر گرفت.
آیا لیزردرمانی درد دارد؟
لیزردرمانی معمولاً دردناک نیست. هنگام استفاده از لیزر کم‌توان، اغلب احساس خاصی ندارید؛ اما با لیزر پرتوان ممکن است گرمایی در ناحیه درمان حس کنید. اگر حین درمان احساس سوزش، گرمای زیاد یا ناراحتی داشتید، حتماً به فیزیوتراپیست بگویید تا تنظیمات دستگاه را بررسی کند یا در صورت نیاز، درمان را متوقف کند.
لیزردرمانی بهتر است یا الکتروتراپی؟
این دو روش عملکرد یکسانی ندارند و انتخاب میان آن‌ها به نوع مشکل و هدف درمان بستگی دارد. الکتروتراپی عنوانی کلی برای روش‌هایی است که از جریان الکتریکی استفاده می‌کنند؛ لیزردرمانی بر پایه تابش نور است و شاک ویو تراپی از امواج فشار مکانیکی بهره می‌برد.
روش درمانی | نحوه عملکرد | کاربرد احتمالی | نکته مهم |
لیزردرمانی | استفاده از نور لیزر با طول‌موج و انرژی مشخص | کمک به کاهش علائم برخی مشکلات عضلانی و اسکلتی | میزان تأثیر آن به نوع مشکل و روش درمان بستگی دارد. |
الکتروتراپی | استفاده از جریان الکتریکی برای اهداف درمانی | کمک به مدیریت درد یا اهداف دیگر، بسته به نوع دستگاه | همه دستگاه‌ها و جریان‌های الکتریکی کاربرد یکسانی ندارند. |
شاک ویو تراپی | وارد کردن امواج فشار مکانیکی به بافت | کمک به درمان برخی مشکلات تاندونی | مناسب بودن این روش به نوع عارضه و شرایط بیمار بستگی دارد. |
لیزردرمانی در کنار سایر روش‌های فیزیوتراپی
لیزر تنها یکی از روش‌هایی است که در فیزیوتراپی استفاده می‌شود. گاهی فیزیوتراپیست با توجه به مشکل بیمار، آن را در کنار تمرین‌های درمانی یا روش‌های دیگر به کار می‌گیرد. البته استفاده از چند روش به‌طور هم‌زمان لزوماً به معنی نتیجه بهتر نیست؛ مهم این است که هر روش چه کمکی به روند درمان می‌کند.
۱. درمان دستی و ماساژ
منوال تراپی و ماساژ درمانی از روش‌هایی هستند که ممکن است برای کاهش بعضی علائم و بهبود حرکت استفاده شوند. انتخاب این روش‌ها به وضعیت بیمار، علت درد و محدودیت‌های او بستگی دارد. البته ماساژ یا درمان دستی هم همیشه مشکل اصلی را برطرف نمی‌کند و باید در کنار سایر اقدامات مناسب انجام شود.
۲. نقاط ماشه‌ای و روش‌های سوزنی
درای نیدلینگ و طب سوزنی دو روش متفاوت‌اند که گاهی برای کمک به مدیریت درد به کار می‌روند. تفاوت آن‌ها در نحوه انجام، کاربرد و موارد احتیاط است؛ بنابراین نمی‌توان این دو روش را جایگزین یکدیگر دانست. اینکه کدام روش برای فرد مناسب‌تر است، به نوع مشکل و ارزیابی فیزیوتراپیست بستگی دارد.
۳. سایر روش‌های دستگاهی
در کنار لیزردرمانی، روش‌های دستگاهی دیگری هم در فیزیوتراپی وجود دارند که هرکدام کاربرد خاص خود را دارند:
- بیوفیدبک درمانی: به فرد کمک می‌کند از فعالیت برخی عضلات یا عملکردهای بدن آگاه‌تر شود و کنترل آن‌ها را تمرین کند.
- وازو کامپرشن: با اعمال فشار کنترل‌شده به اندام انجام می‌شود و استفاده از آن به شرایط بیمار بستگی دارد.
- مگنت‌تراپی: از میدان مغناطیسی استفاده می‌کند؛ بااین‌حال، میزان فایده آن برای مشکلات مختلف یکسان نیست.
- تکار‌تراپی: با استفاده از انرژی فرکانس رادیویی انجام می‌شود و کاربرد آن باید با توجه به نوع مشکل و شرایط بیمار مشخص شود.
عوارض و موارد منع لیزردرمانی
لیزردرمانی معمولاً بدون درد انجام می‌شود، اما در بعضی شرایط ممکن است عوارضی ایجاد کند. برای مثال، پوست ناحیه درمان ممکن است دچار قرمزی یا ناراحتی موقت شود و گاهی علائم برای مدت کوتاهی شدت پیدا کنند. اگر دستگاه به‌درستی تنظیم نشود یا اصول ایمنی رعایت نشوند، احتمال سوختگی هم وجود دارد. محافظت از چشم‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد، چون تابش مستقیم لیزر می‌تواند به آن‌ها آسیب جدی بزند. برای آشنایی بیشتر با این موضوع، مقاله «عوارض لیزردرمانی» را بخوانید.
چه کسانی باید پیش از درمان بررسی شوند؟
لیزردرمانی برای همه افراد و در همه نواحی بدن مناسب نیست. اگر یکی از شرایط زیر را دارید، پیش از شروع درمان حتماً به فیزیوتراپیست اطلاع دهید:
- تومور فعال در ناحیه درمان: استفاده از لیزر در این ناحیه به بررسی تخصصی نیاز دارد.
- بارداری: اگر قرار است نواحی خاصی از بدن درمان شوند، باید احتیاط‌های لازم در نظر گرفته شوند.
- مشکلات تیروئید: اگر محل تابش نزدیک غده تیروئید است، مناسب بودن درمان باید بررسی شود.
- مصرف داروهای حساس‌کننده به نور: بعضی داروها می‌توانند احتمال واکنش پوستی به نور را افزایش دهند.
- وجود خالکوبی در محل درمان: رنگ‌دانه‌های خالکوبی ممکن است انرژی لیزر را جذب کنند و باعث افزایش گرما یا تحریک پوست شوند.
- سابقه بیماری یا مصرف داروهای خاص: اطلاع دادن درباره سوابق پزشکی و داروهای مصرفی به انتخاب ایمن‌تر روش درمان کمک می‌کند.
نکته مهم: این شرایط لزوماً به معنی ممنوعیت قطعی لیزردرمانی نیستند. تصمیم نهایی به نوع دستگاه، محل تابش و وضعیت فرد بستگی دارد. تاباندن مستقیم لیزر به چشم نیز مجاز نیست و رعایت اصول محافظت از چشم ضروری است.
چه علائمی نیاز به بررسی دارند؟
اگر درد همراه با علائم زیر باشد، بهتر است پیش از شروع لیزردرمانی، علت آن بررسی شود:
- تب یا علائم عفونت: ممکن است نشان‌دهنده مشکلی باشد که به بررسی و درمان جداگانه نیاز دارد.
- درد شدید یا رو به افزایش، به‌ویژه در شب: اگر درد ادامه‌دار است یا شدت آن بیشتر می‌شود، نباید آن را صرفاً به مشکلات عضلانی نسبت داد.
- ضعف یا بی‌حسی پیشرونده: بدتر شدن ضعف یا بی‌حسی اندام‌ها نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
- کاهش وزن بی‌دلیل: اگر بدون تغییر مشخص در رژیم غذایی یا فعالیت، وزن کم کرده‌اید و هم‌زمان درد دارید، بهتر است بررسی شوید.
- آسیب اخیر و احتمال صدمه جدی: پس از ضربه یا حادثه، در صورت وجود درد شدید، تورم زیاد یا احتمال شکستگی، ابتدا باید وضعیت آسیب بررسی شود.
در صورت مشاهده هرکدام از این علائم، پیش از شروع لیزردرمانی برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید.
علائم هشدار اورژانسی: ضعف ناگهانی یا پیشرونده شدید، از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع و بی‌حسی ناحیه بین پاها، به‌خصوص همراه با کمردرد، نیاز به معاینه فوری در اورژانس دارند.
تعداد جلسات لیزردرمانی چقدر است؟
تعداد جلسات لیزردرمانی برای همه افراد یکسان نیست. این موضوع به نوع مشکل، شدت درد، دستگاه مورد استفاده و میزان بهبودی در طول درمان بستگی دارد. فیزیوتراپیست با بررسی وضعیت بیمار در هر مرحله مشخص می‌کند که درمان باید ادامه پیدا کند یا تغییری در برنامه لازم است. بنابراین، نمی‌توان برای همه افراد از قبل تعداد مشخصی جلسه تعیین کرد.
هزینه لیزردرمانی فیزیوتراپی
هزینه لیزردرمانی به تعرفه کلینیک و شرایط درمان بستگی دارد. نوع دستگاه، ناحیه‌ای که تحت درمان قرار می‌گیرد، تعداد جلسات و استفاده هم‌زمان از روش‌های دیگر فیزیوتراپی می‌توانند بر هزینه نهایی تأثیر بگذارند. اگر قصد استفاده از بیمه را دارید، بهتر است درباره پوشش این خدمت و میزان تعهد بیمه‌گر از کلینیک سؤال کنید.
به خاطر داشته باشید که گران‌تر بودن دستگاه یا جلسات لیزردرمانی، لزوماً به معنی نتیجه بهتر نیست. مهم‌تر از هزینه، انتخاب روش مناسب برای مشکل شماست.
دریافت خدمات
اگر قصد دارید برای لیزردرمانی به کلینیک مراجعه کنید، بهتر است ابتدا از محدوده فعالیت کلینیک و خدماتی که ارائه می‌دهد مطمئن شوید. در صورت ارائه خدمات در این مناطق، می‌توانید از صفحات کلینیک فیزیوتراپی غرب تهران و کلینیک فیزیوتراپی شمال تهران برای پیدا کردن گزینه مناسب کمک بگیرید.
اگر امکان دریافت [خدمات فیزیوتراپی در منزل] هم وجود داشته باشد، می‌توان این گزینه را در نظر گرفت؛ البته به شرطی که کلینیک واقعاً این خدمت را ارائه دهد و تجهیزات و شرایط لازم برای انجام ایمن لیزردرمانی در منزل فراهم باشد. این موضوع به‌ویژه هنگام استفاده از لیزر پرتوان اهمیت دارد.
نتیجه‌گیری
لیزردرمانی می‌تواند برای بعضی از مشکلات، به کاهش درد و بهتر شدن علائم کمک کند؛ اما قرار نیست برای همه افراد نتیجه یکسانی داشته باشد. اینکه این روش چقدر مؤثر باشد، به نوع عارضه، شرایط بیمار و نحوه انجام درمان بستگی دارد. به همین دلیل، بهتر است قبل از شروع لیزردرمانی، با فیزیوتراپیست درباره میزان فایده آن برای مشکل خودتان، تعداد جلسات احتمالی و روش‌های درمانی دیگر صحبت کنید. در نهایت، انتخاب درمان مناسب باید بر اساس نیازهای شما باشد، نه صرفاً استفاده از یک دستگاه خاص.
سوالات متداول در مورد لیزردرمانی
خیر، کاملاً بدون درد است. برخی بیماران فقط احساس گرمای ملایم می‌کنند.
بین ۵ تا ۱۵ جلسه بسته به شدت و نوع بیماری.
بله، خدمات لیزر درمانی در منزل توسط کلینیک خانه سلامت ارائه می‌شود.
لیزر کم‌توان برای التهاب‌های سطحی و لیزر پرتوان برای آسیب‌های عمقی کاربرد دارد.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند که نور لیزر ممکن است بر فعالیت سلول‌ها و پاسخ التهابی بافت اثر بگذارد؛ بااین‌حال، سازوکار دقیق و میزان اثر بالینی آن هنوز برای همه کاربردها روشن نیست.
در برخی شرایط ممکن است به کاهش درد کمک کند، اما شواهد در بیماری‌های مختلف یکسان نیستند. ترمیم تضمینی بافت یا بهبود قطعی را نمی‌توان وعده داد.
در برخی موارد درد زانو، شانه، گردن و آسیب‌های ورزشی به‌عنوان روش کمکی بررسی می‌شود. مناسب بودن آن به تشخیص و شواهد مربوط به همان مشکل بستگی دارد.
تعداد جلسات به نوع مشکل، شدت علائم، دستگاه و پاسخ فرد به درمان بستگی دارد و پس از ارزیابی تعیین می‌شود.
شواهد درباره کمردرد و علائم مرتبط با دیسک محدود یا ناهمگون‌اند. لیزر فیزیوتراپی با پروسیجرهای مداخله‌ای دیسک تفاوت دارد و انتخاب درمان به ارزیابی فرد بستگی دارد.
هزینه به تعرفه کلینیک، ناحیه درمان، تعداد جلسات و خدمات همراه بستگی دارد. مبلغ دقیق باید از تعرفه به‌روز مرکز دریافت شود.
هیچ‌کدام برای همه مشکلات بهترین گزینه نیستند. انتخاب به هدف درمان، شرایط بیمار و شواهد مربوط به هر روش بستگی دارد.
