تزریق ژل زانو چیست و چگونه انجام می‌شود؟ فواید و عوارض

تزریق ژل زانو روشی است که در آن ماده‌ای بر پایه هیالورونیک اسید به داخل مفصل زانو تزریق می‌شود تا به مدیریت علائم آرتروز کمک کند. این روش درمان قطعی آرتروز نیست و میزان فایده آن برای همه افراد یکسان نیست. شدت درد، وضعیت مفصل، درمان‌های قبلی و شرایط بیمار در تصمیم‌گیری نقش دارند. 

به همین دلیل، پیش از انتخاب تزریق ژل به زانو یا تزریق هیالورونیک اسید زانو، بهتر است مزایا، محدودیت‌ها و گزینه‌های دیگر درمان بررسی شوند. در این مقاله از مجله کلینیک خانه سلامت با ما همراه باشید.

 

تزریق ژل زانو چیست؟

تزریق ژل زانو یا ویسکو ساپلیمنتیشن، روشی برای وارد کردن ماده‌ای بر پایه هیالورونیک اسید به داخل مفصل است. هیالورونیک اسید یکی از اجزای مایع سینوویال محسوب می‌شود؛ مایعی که به روان شدن حرکت مفصل کمک می‌کند.

این روش بدون جراحی باز انجام می‌شود، اما چون سوزن وارد مفصل می‌شود، کاملا بدون تهاجم نیست. تزریق ژل برای آرتروز زانو و تزریق ژل زانو بدون جراحی از عبارت‌هایی هستند که برای این روش به کار می‌روند. با اینحال، هدف آن مدیریت علائم است، نه درمان قطعی آرتروز.

 

ویسکو ساپلیمنتیشن زانو چگونه کار می‌کند؟

در تزریق ژل به زانو، ماده‌ای شبیه یکی از اجزای مایع طبیعی مفصل به داخل زانو تزریق می‌شود. این ماده ممکن است بر روان‌کنندگی و ویژگی‌های مایع سینوویال اثر بگذارد؛ بااین‌حال، توضیح این سازوکار به‌تنهایی به معنی اثربخشی قطعی درمان نیست.

نتایج پژوهش‌ها درباره میزان کاهش درد و بهبود عملکرد یکسان نیستند. به همین دلیل، نمی‌توان گفت تزریق ژل برای تمام افراد مبتلا به آرتروز نتیجه مشابهی دارد.

آیا ژل زانو غضروف‌ساز است؟

خیر؛ نمی توان به طور قطع گفت که تزریق ژل غضروف‌ساز زانو می‌تواند غضروف از دست رفته را بازسازی کند. ممکن است بعضی افراد پس از تزریق کاهش درد را تجربه کنند، اما کمتر شدن درد با ترمیم ساختار غضروف تفاوت دارد.

بنابراین، اگر هدف از درمان بازسازی غضروف یا متوقف کردن قطعی روند آرتروز باشد، نباید چنین انتظاری از تزریق ژل داشت.

 

انواع ژل زانو و برندها؛ بهترین ژل زانو کدام است؟

تزریق ژل هیالورونیک به زانو، تزریق اسید هیالورونیک زانو، آمپول ژل زانو و ژل داخل مفصلی زانو به محصولاتی اشاره دارند که برای این روش استفاده می‌شوند. این محصولات از نظر وزن مولکولی، ساختار شیمیایی، منشا ماده و تعداد تزریق موردنیاز تفاوت دارند.

بهترین ژل برای تزریق زانو لزوما یک برند مشخص نیست. انتخاب محصول باید با توجه به مشخصات آن، مجوزهای معتبر، اصالت، شرایط نگهداری و نظر پزشک انجام شود. برندهای ژل زانو مانند سینوویسک، هیالگان، ارتوویسک و دورولان از محصولات شناخته‌شده این گروه هستند.

برند	تعداد تزریق طبق دستور محصول	منشا ماده
سینوویسک (Synvisc)	۳ تزریق هفتگی یا سینویسک-وان با یک تزریق	منشا پرندگان؛ از جمله شانه خروس
هیالگان (Hyalgan)	۳ تا ۵ تزریق هفتگی	منشا پرندگان
ارتوویسک (Orthovisc)	۳ تا ۴ تزریق هفتگی	تخمیر باکتریایی، غیرحیوانی
دورولان (Durolane)	یک تزریق	تخمیر باکتریایی، غیرحیوانی

 

تعداد تزریق‌ها باید از دستورالعمل همان محصول بررسی شود؛ حتی محصولات یک گروه نیز لزوما برنامه تزریق یکسانی ندارند. اصالت محصول و مجوز عرضه آن هم اهمیت زیادی دارد.

 

تزریق ژل زانو برای چه کسانی مناسب است؟

درد زانو به تنهایی دلیل کافی برای تزریق ژل نیست. ابتدا باید مشخص شود درد از آرتروز ناشی شده یا علت دیگری دارد. سپس شدت علائم، محدودیت حرکتی، درمان‌های قبلی و ترجیحات بیمار در انتخاب روش درمان در نظر گرفته می‌شوند. برای انجام این کار میتوانید به کلینیک فیزیوتراپی در غرب تهران مراجعه کنید.

 

۱. آرتروز خفیف تا متوسط

تزریق ژل برای آرتروز زانو خفیف تا متوسط ممکن است برای بعضی بیماران به‌عنوان یکی از گزینه‌های مدیریت علائم مطرح شود. تزریق ژل به زانو برای آرتروز، بااین‌حال، تضمین نمی‌کند که درد کاهش پیدا کند؛ شدت آرتروز به‌تنهایی نیز میزان پاسخ به درمان را مشخص نمی‌کند. تصمیم نهایی باید بر اساس وضعیت بالینی و بررسی گزینه‌های دیگر گرفته شود.

۲. ساییدگی زانو

ساییدگی زانو اصطلاح رایجی برای آرتروز زانو است. تزریق ژل به زانو برای ساییدگی ممکن است در برخی افراد به کاهش علائم کمک کند، اما شواهد درباره میزان فایده آن محدود و متفاوت است. این روش غضروف از دست رفته را بازسازی نمیکند و نباید با درمانی برای برگرداندن ساختار طبیعی مفصل اشتباه گرفته شود.

۳. پارگی مینیسک

ژل پارگی مینیسک زانو را ترمیم نمی‌کند. پارگی مینیسک زانو ممکن است در اثر آسیب ورزشی، از جمله آسیب زانو در فوتبال، یا تغییرات وابسته به سن ایجاد شود. خالی کردن زانو و علل قفل شدن زانو نیز باید با توجه به علائم و معاینه بررسی شوند.

اگر بیمار هم‌زمان آرتروز داشته باشد، تزریق ژل ممکن است برای مدیریت علائم آرتروز مطرح شود؛ اما قفل‌شدن واقعی زانو را نباید صرفا به صدای مفصل نسبت داد یا بدون ارزیابی درمان کرد.

 

چه کسانی نباید تزریق ژل انجام دهند؟

وجود عفونت در مفصل یا پوست محل تزریق، حساسیت به اجزای محصول و بعضی شرایط حاد ممکن است مانع انجام تزریق شوند. تورم قابل‌توجه یا تجمع مایع در مفصل، که گاهی از آن با عنوان آب آوردن زانو یاد می‌شود، نیز باید پیش از تصمیم‌گیری بررسی شود.

نقرس زانو یا ورم زیر زانو ممکن است علت‌های متفاوتی داشته باشند؛ بنابراین نباید هر تورم یا دردی را به آرتروز نسبت داد. از طرف دیگر، آرتروز پیشرفته به‌صورت خودکار برای تمام محصولات منع مطلق ایجاد نمی‌کند و مناسب بودن تزریق باید برای هر بیمار جداگانه ارزیابی شود.

 

بهترین زمان تزریق ژل زانو چه موقع است؟

برای بهترین زمان تزریق ژل زانو نمی‌توان یک زمان‌بندی ثابت برای همه افراد تعیین کرد. این روش معمولا پس از بررسی گزینه‌های اصلی مدیریت آرتروز، مانند ورزش‌درمانی، مدیریت وزن و درمان‌های دارویی مناسب، مطرح می‌شود.

اگر زانو به‌تازگی متورم شده یا درد شدید و توضیح داده نشده دارد، بهتر است ابتدا علت آن مشخص شود. تزریق بدون بررسی علت علائم، تصمیم مناسبی نیست.

 

فواید تزریق ژل زانو

از مهم ترین فواید تزریق ژل زانو می توان به کاهش درد هنگام راه رفتن، بالا و پایین رفتن از پله ها و انجام فعالیت های روزمره اشاره کرد. این روش ممکن است به بهبود حرکت زانو و کاهش خشکی مفصل نیز کمک کند. 

با این حال، میزان تاثیر تزریق ژل در افراد مختلف متفاوت است و شواهد علمی درباره اثربخشی آن یکسان نیست. تزریق ژل غضروف تخریب شده را بازسازی نمی کند و برای انتخاب این روش درمانی باید شدت آرتروز و شرایط بیمار توسط پزشک بررسی شود.

 

کاهش درد و بهبود حرکت

برخی افراد پس از تزریق ژل زانو برای کاهش درد، کاهش علائم را تجربه می‌کنند. تزریق ژل زانو برای بهبود حرکت نیز ممکن است در افرادی که درد مانع فعالیت روزانه آن‌ها شده است، مطرح شود.

بااین‌حال، اندازه اثر و مدت ماندگاری آن در مطالعات متفاوت بوده است. ممکن است یک بیمار بهبود قابل‌توجهی احساس کند و فرد دیگری تغییر محسوسی نبیند.

آیا تزریق ژل جراحی زانو را به تعویق می‌اندازد؟

بله، تزریق ژل زانو در برخی افراد می‌تواند با کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل، نیاز به جراحی تعویض مفصل زانو را برای مدتی به تعویق بیندازد. با این حال، این اثر در همه افراد مشاهده نمی‌شود و به عواملی مانند شدت آرتروز، میزان تخریب مفصل و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. 

تزریق ژل مانع پیشرفت آرتروز نمی‌شود و اگر آسیب مفصل شدید باشد، ممکن است جراحی همچنان بهترین گزینه درمانی باشد. برای انجام این کار میتوانید به کلینیک فیزیوتراپی در شمال تهران مراجعه کنید.

 

آیا تزریق ژل برای زانو خوب است؟ 

تزریق ژل زانو در برخی افراد مبتلا به آرتروز زانو می‌تواند به کاهش درد و بهبود حرکت مفصل کمک کند؛ اما میزان اثربخشی آن در افراد مختلف متفاوت است. این روش معمولا برای بیمارانی بررسی می‌شود که با وجود درمان‌های اولیه، همچنان درد دارند. 

با این حال، تزریق ژل برای همه افراد موثر نیست و شواهد علمی درباره فواید آن محدود و متفاوت است. برای انتخاب این روش، بهتر است شدت آرتروز و شرایط مفصل زانو توسط پزشک بررسی شود.

 

تزریق ژل به زانو چگونه انجام می‌شود؟

نحوه انجام تزریق ژل به زانو معمولا با بررسی وضعیت بیمار و آماده‌سازی محل تزریق آغاز می‌شود. پوست محل تزریق ضدعفونی می‌شود و پزشک محل مناسب ورود سوزن را تعیین می‌کند. در صورت نیاز، از روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی برای هدایت تزریق استفاده می‌شود.

اگر مایع اضافی در مفصل وجود داشته باشد، ممکن است پزشک تخلیه آن را در نظر بگیرد. سپس تزریق بر اساس دستورالعمل محصول انجام می‌شود. تعداد جلسات به نوع ژل بستگی دارد؛ به همین دلیل، برنامه تزریق یک محصول را نباید برای همه محصولات دیگر تعمیم داد.

 

آیا تزریق ژل زانو درد دارد؟

ممکن است هنگام ورود سوزن احساس سوزش، فشار یا درد ایجاد شود. شدت این احساس در افراد متفاوت است و به شرایط زانو و روش انجام تزریق نیز بستگی دارد. پزشک می‌تواند برای کاهش ناراحتی، اقدامات مناسب را در نظر بگیرد؛ بااین‌حال، نمی‌توان بدون‌درد بودن تزریق را تضمین کرد.

 

اثر تزریق ژل زانو چقدر طول می‌کشد؟

زمان شروع اثر و مدت ماندگاری آن در همه افراد یکسان نیست. نوع محصول، شدت علائم و تفاوت‌های فردی می‌توانند بر نتیجه تاثیر بگذارند. برخی افراد بهبود محدودی تجربه می‌کنند و در بعضی دیگر پاسخ قابل‌توجهی دیده نمی‌شود.

به همین دلیل، بهتر است درباره مدت اثر تزریق ژل زانو وعده قطعی داده نشود و نتیجه پس از درمان بر اساس تغییر علائم و عملکرد بررسی شود.

 

مراقبت بعد از تزریق ژل به زانو

مراقبت بعد از تزریق ژل به زانو و مراقبت بعد از تزریق ژل زانو باید بر اساس دستور پزشک و راهنمای همان محصول انجام شود. توصیه‌های مربوط به میزان فعالیت و زمان بازگشت به برنامه روزانه ممکن است متفاوت باشند؛ بنابراین یک دستور یکسان برای همه بیماران مناسب نیست.

 

درد بعد از تزریق ژل زانو

درد خفیف و موقت ممکن است پس از تزریق ایجاد شود. اگر درد شدید باشد، به‌جای بهتر شدن افزایش پیدا کند یا با علائم دیگری همراه شود، باید بررسی شود. نباید هر نوع درد پس از تزریق را واکنشی طبیعی و بی‌اهمیت در نظر گرفت.

 

تورم بعد از تزریق ژل

تورم محدود و موقت ممکن است رخ دهد، اما افزایش واضح تورم، قرمزی یا گرمی پیشرونده نیاز به بررسی دارد. ورم زیر زانو یا آب آوردن زانو ممکن است به علت‌های مختلفی ایجاد شود و لزوما به تزریق مربوط نیست. علت خشکی زانو نیز باید با توجه به زمان شروع و علائم همراه مشخص شود.

 

عوارض تزریق ژل زانو چیست؟

در پاسخ به این سؤال که تزریق ژل به زانو چه عوارضی داره، باید میان واکنش‌های معمول و عوارض جدی‌تر تفاوت گذاشت. عوارض تزریق ژل زانو و عوارض تزریق هیالورونیک اسید ممکن است از ناراحتی موقت محل تزریق تا واکنش‌های نادر اما مهم متغیر باشند.

 

عوارض شایع و خفیف

درد، تورم، احساس گرمی یا واکنش گذرا در محل تزریق از عوارض احتمالی هستند. شدت و مدت این علائم در افراد مختلف فرق می‌کند. اگر علائم به‌جای کاهش، تشدید شوند، بهتر است با پزشک تماس گرفته شود.

 

عوارض نادر ولی جدی

عفونت مفصل و واکنش آلرژیک از عوارض جدی اما کم‌شیوع محسوب می‌شوند. هر درد یا تورمی به معنی عفونت نیست، اما در صورت بروز علائم شدید یا غیر معمول نباید بررسی را به تاخیر انداخت.

علائم هشدار بعد از تزریق؛ چه زمانی فورا به پزشک مراجعه کنیم؟

تب، قرمزی و گرمی رو به افزایش، درد شدید یا بدتر شونده، تورم قابل‌توجه، ناتوانی در تحمل وزن یا کاهش ناگهانی عملکرد زانو نیاز به ارزیابی فوری دارند. علائم واکنش آلرژیک شدید نیز باید جدی گرفته شوند. در شرایط اورژانسی از خدمات اورژانس کمک بگیرید.

 

جایگزین‌ها و گزینه‌های دیگر درمان آرتروز زانو

تزریق ژل تنها گزینه مدیریت آرتروز نیست. انتخاب روش مناسب به شدت درد، وضعیت مفصل و میزان اختلال در فعالیت‌های روزانه بستگی دارد.

روش	هدف اصلی	وضعیت شواهد و ملاحظات
فیزیوتراپی و تمرین‌درمانی	بهبود قدرت، عملکرد و تحمل فعالیت	از اجزای اصلی مدیریت غیرجراحی؛ برنامه باید متناسب با بیمار باشد
پی‌آرپی زانو	تلاش برای بهبود علائم با فرآورده خونی	شواهد به روش تهیه و کیفیت مطالعات وابسته‌اند
تزریق کورتون	کاهش کوتاه‌مدت علائم در شرایط مشخص	اثر معمولاً کوتاه‌مدت است
تزریق هیالورونیک اسید	تلاش برای مدیریت علائم آرتروز	توصیه راهنماها متفاوت است و فایده برای همه تضمین‌شده نیست
جراحی تعویض مفصل	درمان جراحی آرتروز پیشرفته در بیماران منتخب	تصمیم به شدت علائم، عملکرد و ترجیحات بیمار بستگی دارد

 

فیزیوتراپی برای زانو درد و فیزیوتراپی در منزل از گزینه‌های غیر تزریقی برای مدیریت علائم و بهبود عملکرد هستند. در مقابل، تعویض مفصل زانو، ایمپلنت زانو و پروتز زانو روش‌های جراحی‌اند و با تزریق ژل تفاوت دارند.

علائمی مانند تق تق زانو، زانوی ضربدری، علت تغییر شکل زانو چیست؟، علت سوزش زانو، درد پشت زانو، تاندون زانو، خم شدن زانو و ورزش برای زانو درد سالمندان نیز ممکن است به بررسی جداگانه نیاز داشته باشند. علت صاف نشدن زانو بعد از عمل رباط صلیبی را هم باید با توجه به نوع جراحی، زمان گذشته از عمل و معاینه متخصص بررسی کرد.

 

هزینه تزریق ژل زانو ۱۴۰۵

هزینه تزریق ژل زانو، قیمت تزریق ژل زانو و هزینه تزریق ژل زانو ۱۴۰۵ به چند عامل بستگی دارد: برند و نوع محصول، تعداد تزریق طبق دستورالعمل، نیاز به هدایت با سونوگرافی، دستمزد پزشک، هزینه مرکز و پوشش بیمه.

به همین دلیل، نمی‌توان یک قیمت ثابت برای تمام بیماران اعلام کرد. برای اطلاع از مبلغ دقیق، بهتر است هزینه محصول و خدمات مرکز را از مراکز معتبر استعلام کنید و مطمئن شوید قیمت اعلام‌شده مربوط به کدام محصول و چه تعداد تزریق است.

 

 

سوالات متداول

 

منابع

aaos | nice.org.uk | clevelandclinic | jointreliefinstitute