فیزیوتراپی کمر درد؛ درمان تخصصی کمردرد بدون جراحی

همچنین تب، کاهش وزن بی دلیل، درد شدید و مقاوم شبانه، سابقه سرطان یا ضربه قابل توجه نیز از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.

در چنین شرایطی فیزیوتراپی خط اول درمان نیست و فرد باید ابتدا از نظر علت زمینه ای توسط پزشک ارزیابی شود.

روش های تشخیص کمردرد

تشخیص علت کمردرد معمولا با گرفتن شرح حال و معاینه بالینی شروع می شود. پزشک یا فیزیوتراپیست با توجه به محل درد، نحوه شروع علائم، حرکاتی که درد را تشدید یا کاهش می دهند و وجود علائم عصبی، وضعیت بیمار را بررسی می کند.

در صورت نیاز ممکن است آزمایش ها یا بررسی های تصویربرداری نیز درخواست شوند. رادیوگرافی، MRI و نوار عصب و عضله یا EMG-NCV از جمله بررسی هایی هستند که در شرایط خاص مورد استفاده قرار می گیرند.

MRI برای هر فرد مبتلا به کمردرد لازم نیست. تصمیم برای انجام تصویربرداری به علائم، معاینه، مدت زمان درد و احتمال وجود یک مشکل مشخص بستگی دارد.

فیزیوتراپی کمر چیست؟

فیزیوتراپی کمر مجموعه ای از روش های درمانی و تمرینی است که با توجه به علت کمردرد برای کاهش درد، بهبود حرکت، افزایش قدرت عضلات و بازگشت عملکرد فرد انجام می شود. برنامه فیزیوتراپی برای همه بیماران یکسان نیست و پس از ارزیابی اولیه انتخاب می شود.

هدف فیزیوتراپی فقط کاهش موقت درد نیست؛ در بسیاری از موارد، اصلاح عوامل موثر بر درد و کمک به بازگشت فرد به فعالیت های معمول نیز بخشی از برنامه درمان است.

۱. فیزیوتراپی قبل از عمل جراحی کمر

در برخی بیمارانی که قرار است تحت عمل جراحی ستون فقرات قرار بگیرند، انجام تمرینات و آماده سازی فیزیکی پیش از جراحی ممکن است به حفظ توان عضلات و آمادگی بهتر برای دوره بعد از عمل کمک کند.

این مرحله که به عنوان توانبخشی پیش از عمل یا Prehabilitation شناخته می شود، برای همه بیماران یکسان نیست و باید با توجه به نوع بیماری و نظر تیم درمانی انجام شود.

۲. فیزیوتراپی بعد از عمل جراحی کمر

بعد از جراحی کمر، بازگشت به فعالیت های عادی معمولا به زمان نیاز دارد. فیزیوتراپی در این مرحله می تواند شامل تمرینات حرکتی، تقویت عضلات، آموزش نحوه صحیح انجام فعالیت ها و بازگشت تدریجی به فعالیت های روزمره باشد.

زمان شروع و نوع تمرینات به نوع جراحی، وضعیت بیمار و نظر جراح و فیزیوتراپیست بستگی دارد.

فیزیوتراپی کمر چگونه انجام می شود؟

فیزیوتراپی کمر معمولا با یک ارزیابی اولیه شروع می شود. در این مرحله شدت و محل درد، دامنه حرکتی، قدرت عضلات، وضعیت بدن و الگوی حرکت بررسی می شود.

پس از ارزیابی، فیزیوتراپیست برنامه درمانی را متناسب با شرایط بیمار تنظیم می کند. در جلسات درمان ممکن است از روش های دستی، تمرین درمانی، الکتروتراپی یا برخی دستگاه های فیزیوتراپی استفاده شود.

تمرینات خانگی نیز در صورت نیاز به بیمار آموزش داده می شوند تا روند توانبخشی فقط به زمان حضور در کلینیک محدود نباشد. در جلسات بعدی، پاسخ بدن به درمان بررسی شده و برنامه در صورت نیاز تغییر می کند.

روش های فیزیوتراپی کمر کدامند؟

روش مورد استفاده در فیزیوتراپی کمر بر اساس علت درد، علائم بیمار و یافته های معاینه انتخاب می شود. ممکن است یک روش به تنهایی یا ترکیبی از چند روش در برنامه درمان قرار گیرد.

۱. فیزیوتراپی کمر با برق؛ الکتروتراپی و TENS

متد الکتروتراپی شامل استفاده از جریان های الکتریکی با اهداف درمانی مختلف است. یکی از روش های شناخته شده در این گروه TENS است که می تواند برای کمک به کنترل برخی انواع درد مورد استفاده قرار گیرد.

فیزیوتراپی کمر با برق برای همه افراد مناسب نیست و وجود برخی شرایط پزشکی، مانند بعضی انواع ضربان سازهای قلبی، می تواند استفاده از برخی جریان های الکتریکی را محدود کند.

۲. فیزیوتراپی کمر با دستگاه

فیزیوتراپی کمر با دستگاه ممکن است بر اساس شرایط بیمار شامل روش هایی مانند لیزر پرتوان، شاک ویو، مگنت تراپی یا اولتراسوند باشد. این روش ها قرار نیست به صورت روتین برای همه بیماران استفاده شوند.

انتخاب دستگاه به علت درد و هدف درمان بستگی دارد و استفاده از دستگاه به تنهایی جایگزین ارزیابی و تمرین درمانی مناسب نمی شود.

۳. تراکشن یا کشش کمر

روش ترکشن یا تراکشن به معنای اعمال نیروی کششی کنترل شده روی ستون فقرات است. این روش در برخی شرایط برای کاهش فشار و کمک به کنترل علائم مورد استفاده قرار می گیرد، اما شواهد مربوط به اثربخشی آن برای همه انواع کمردرد یکسان نیست.

بنابراین تراکشن نباید به عنوان درمان ضروری برای تمام بیماران مبتلا به کمردرد یا دیسک کمر در نظر گرفته شود.

۴. تراپی دستی و درای نیدلینگ

درمان دستی یا منوال تراپی شامل تکنیک هایی است که فیزیوتراپیست با دست روی مفاصل و بافت های نرم انجام می دهد. هدف این تکنیک ها می تواند کاهش درد و بهبود حرکت باشد.

درای نیدلینگ نیز یکی از روش هایی است که در برخی برنامه های فیزیوتراپی برای مشکلات عضلانی مورد استفاده قرار می گیرد. مناسب بودن آن به شرایط فرد و تشخیص فیزیوتراپیست بستگی دارد.

۵. تمرین درمانی و ورزش اصلاحی

تمرین درمانی بخش مهمی از بسیاری از برنامه های فیزیوتراپی کمر است. تمرینات می توانند با هدف افزایش قدرت، بهبود انعطاف پذیری، کنترل حرکتی و بازگشت تدریجی به فعالیت انجام شوند.

برای افراد مبتلا به مشکلات دیسک نیز تمرین باید بر اساس علائم و شرایط فرد انتخاب شود. بنابراین ورزش برای دیسک کمر یا ورزش دیسک کمر را نمی توان بدون ارزیابی برای همه افراد یکسان تجویز کرد.

مزایای فیزیوتراپی برای کمردرد

فیزیوتراپی بسته به علت و شدت کمردرد می تواند به اهداف مختلفی کمک کند، از جمله:

• کاهش درد و خشکی کمر
• بهبود دامنه حرکتی
• تقویت عضلات مرتبط با حرکت و ثبات کمر
• اصلاح برخی الگوهای حرکتی نامناسب
• کمک به بازگشت تدریجی به فعالیت های روزمره
• کاهش محدودیت حرکتی
• آموزش روش صحیح انجام فعالیت ها و حرکات
• کمک به کاهش احتمال عود درد در برخی افراد

هدف از فیزیوتراپی این نیست که صرفا درد برای مدت کوتاهی کاهش پیدا کند؛ بلکه در صورت امکان باید عوامل موثر بر محدودیت عملکرد نیز مورد توجه قرار بگیرند.

فیزیوتراپی کمر چند جلسه است؟

تعداد جلسات فیزیوتراپی کمر به علت درد، شدت علائم، وضعیت جسمانی و میزان پاسخ بیمار به درمان بستگی دارد. به صورت تقریبی، برخی دوره های درمانی ممکن است در بازه های زیر قرار بگیرند:

این اعداد قطعی نیستند و نمی توان پیش از ارزیابی اولیه تعداد جلسات مورد نیاز هر فرد را مشخص کرد. ممکن است بعضی بیماران با تعداد جلسات کمتر به نتیجه مورد نظر برسند و برخی دیگر به دوره طولانی تری نیاز داشته باشند.

هزینه فیزیوتراپی کمر

هزینه فیزیوتراپی کمر به عوامل مختلفی بستگی دارد و صرفا بر اساس تعداد جلسات تعیین نمی شود. نوع خدمات مورد استفاده، تعداد روش های درمانی، تجهیزات مورد نیاز و انجام فیزیوتراپی در کلینیک یا منزل می توانند روی هزینه نهایی تاثیر بگذارند.

پوشش بیمه نیز بسته به نوع بیمه و شرایط قرارداد متفاوت است. هزینه خدمات باید بر اساس تعرفه های معتبر و زمان دریافت خدمت بررسی شود؛ به همین دلیل اعلام یک عدد ثابت بدون ذکر تاریخ می تواند بعدا گمراه کننده باشد.

برای اطلاع از هزینه روز و شرایط بیمه، بهتر است هنگام نوبت گیری از کلینیک خانه سلامت استعلام بگیرید. همچنین برای اطلاع کامل از تعرفه‌های سال جاری فیزیوتراپی را می‌توانید در صفحه هزینه فیزیوتراپی مطالعه کنید.

عوارض فیزیوتراپی کمر چیست؟

فیزیوتراپی در صورت انتخاب صحیح روش و اجرای مناسب معمولا با عوارض جدی همراه نیست، اما بعضی افراد ممکن است پس از جلسه درمانی دچار افزایش موقت درد، خستگی عضلانی یا در برخی روش ها کبودی موضعی شوند.

همچنین همه روش های فیزیوتراپی برای همه افراد مناسب نیستند. برای مثال، در افراد دارای برخی انواع پیس میکر، استفاده از بعضی روش های الکتروتراپی ممکن است ممنوع یا محدود باشد. وجود عفونت فعال، برخی تومورها و شرایط خاص مانند بارداری نیز می تواند استفاده از بعضی مدالیته ها را محدود کند.

به همین دلیل پیش از شروع درمان، فیزیوتراپیست باید از بیماری ها، داروها و شرایط پزشکی مهم بیمار اطلاع داشته باشد.

روش های درمان کمردرد در خانه

در مواردی که علائم هشدار وجود ندارد، بعضی اقدامات ساده می توانند به کنترل کمردرد کمک کنند. این اقدامات جایگزین ارزیابی تخصصی در دردهای مداوم یا شدید نیستند.

۱. تمرینات ورزشی برای کمردرد

حرکت مناسب معمولا بخش مهمی از مدیریت کمردرد است. با این حال، نوع تمرین باید با توجه به علت درد و شرایط فرد انتخاب شود. تمرینی که برای یک فرد مفید است ممکن است برای فرد دیگری مناسب نباشد.

در دردهای شدید، انتشار درد به پا یا وجود علائم عصبی، بهتر است برنامه تمرینی پس از ارزیابی تخصصی انتخاب شود.

۲. اصلاح وضعیت نشستن و ارگونومی

نشستن طولانی در یک وضعیت می تواند علائم برخی افراد را تشدید کند. تنظیم ارتفاع صندلی، قرار دادن مناسب پاها و تغییر وضعیت بدن در طول روز می تواند فشار ناشی از نشستن طولانی را کاهش دهد.

مهم است که فقط روی «صاف نشستن» تمرکز نکنید؛ تغییر وضعیت و اجتناب از ثابت ماندن طولانی نیز اهمیت دارد.

۳. گرم کردن و سرد کردن کمر

گرما می تواند در برخی افراد به کاهش احساس خشکی و اسپاسم عضلانی کمک کند. سرما نیز ممکن است در بعضی شرایط و به ویژه پس از آسیب های حاد برای کاهش درد و التهاب مورد استفاده قرار گیرد.

هیچ کدام برای تمام انواع کمردرد بهترین گزینه نیستند و در صورت نامشخص بودن علت درد، نباید استفاده از آنها جای ارزیابی پزشکی را بگیرد.

۴. ماساژ و پمادهای مسکن موضعی

ماساژ ممکن است در بعضی افراد باعث کاهش موقت درد و احساس گرفتگی عضلات شود. برخی پمادهای موضعی نیز می توانند برای کنترل علامتی درد استفاده شوند.

در صورتی که درد مداوم، شدید یا همراه با علائم عصبی باشد، اتکا به ماساژ یا پماد بدون بررسی علت اصلی مناسب نیست.

۵. انتخاب کفش و تشک مناسب و خواب کافی

خواب کافی برای حفظ توان جسمی و مدیریت درد اهمیت دارد. انتخاب وضعیت خواب راحت و تشکی که بدن را در وضعیت مناسب نگه دارد می تواند برای بعضی افراد مفید باشد.

در مورد کفش نیز راحتی و تناسب آن با فعالیت روزانه اهمیت بیشتری از انتخاب یک مدل خاص دارد.

برای کمردرد چه بخوریم؟

رژیم غذایی متعادل برای سلامت عمومی و استخوان ها اهمیت دارد. دریافت کافی مواد مغذی مانند ویتامین D، کلسیم و منیزیم در صورت نیاز می تواند بخشی از مراقبت عمومی باشد. منابع غذایی مناسب باید در اولویت قرار بگیرند و مصرف مکمل ها بهتر است بر اساس نیاز فرد و نظر پزشک انجام شود.

کنترل وزن نیز برای افرادی که اضافه وزن دارند می تواند به کاهش فشار واردشده بر سیستم اسکلتی عضلانی کمک کند.

برای آشنایی بیشتر با خوراکی‌های مناسب برای کمر درد مطلب «بهترین خوراکی‌ها برای کاهش کمر درد» را مطالعه کنید.

داروهای رایج کمردرد

داروهایی مانند مسکن ها، داروهای ضدالتهاب و در برخی شرایط شل کننده های عضلانی ممکن است توسط پزشک برای کنترل درد تجویز شوند. داروهای مناسب کمردرد:

• ایندومتاسین برای کمردرد
• آمپول کتورولاک برای کمر درد و دیسک کمر

انتخاب دارو به علت درد، بیماری های زمینه ای و داروهای مصرفی فرد بستگی دارد.

استفاده خودسرانه از قرص کمر می تواند فقط درد را موقتا پنهان کند و علت اصلی مشکل را برطرف نکند. بنابراین در صورت تداوم درد یا نیاز به مصرف مکرر دارو، ارزیابی پزشکی ضروری است.

فیزیوتراپی کمر در منزل

فیزیوتراپی کمر در منزل برای افرادی که رفت و آمد برایشان دشوار است، مانند برخی سالمندان، بیماران پس از جراحی یا افرادی که محدودیت حرکتی دارند، می تواند گزینه مناسبی باشد.

بخشی از ارزیابی و تمرینات را می توان در محیط منزل انجام داد و بعضی تجهیزات قابل انتقال نیز در این نوع خدمات مورد استفاده قرار می گیرند. با این حال، تمام تجهیزات کلینیکی قابل انتقال نیستند و دستگاه های بزرگ مانند برخی سیستم های شاک ویو یا تراکشن معمولا در منزل در دسترس نیستند.

اگر به دلیل محدودیت حرکتی امکان مراجعه به کلینیک را ندارید، برای درخواست فیزیوتراپی در منزل می توانید با خانه سلامت تماس بگیرید.

فیزیوتراپی کمر در کلینیک خانه سلامت

در کلینیک فیزیوتراپی خانه سلامت، روند درمان با ارزیابی وضعیت بیمار آغاز می شود و برنامه درمانی بر اساس علت و شدت علائم تنظیم می شود. بسته به شرایط فرد، ممکن است از تمرین درمانی، روش های دستی، الکتروتراپی و سایر روش های مورد نیاز استفاده شود.

تجربه و تخصص فیزیوتراپیست، ارزیابی دقیق بیمار و انتخاب روش مناسب برای هر فرد از بخش های مهم روند درمان هستند.

اگر ساکن غرب یا شمال تهران هستید، می توانید برای دریافت خدمات فیزیوتراپی در سعادت آباد یا فیزیوتراپی در زعفرانیه به شعب مربوطه مراجعه کنید.

برای اطلاع از شرایط نوبت گیری، خدمات قابل ارائه و آدرس شعب، با کلینیک خانه سلامت تماس بگیرید.