درد فک بالا بغل گوش از چیست و چطور درمانش کنم؟
- دستهبندی: فیزیوتراپی عمومی
- نویسنده: سعید مزین
درد فک بالا نزدیک گوش دلایل متنوعی مانند اختلالات مفصلی، مشکلات دندانی، سینوزیت و … را شامل میشود. این نوع درد می تواند بسیار ناراحتکننده باشد و در فعالیتهای روزانه اختلال ایجاد کند. برای درمان درد فک، راهکارهایی متناسب با علل ایجاد، مانند درمانهای دارویی، خود مراقبتی و یا منیپولیشن توسط فیزیوتراپ تجویز میشود.
علت درد فک بالا بغل گوش چیست؟
یکی از دلایل شایع درد استخوان فک کنار گوش، اختلال در مفصل تمپورومندیبولار است (temporomandibular joint) که به آن TMJ گفته میشود، در همچین مواقعی ممکن است وز وز گوش را هم تجربه کنید، با این حال گاهی ممکن است این درد علل دیگری مانند موارد زیر داشته باشد:
- مشکلات دندانی: پوسیدگی دندان، بیماری لثه، آبسه دندان یا دندان ترکخورده میتواند باعث درد در فک بالایی نزدیک گوش شود.
- اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ): اختلال عملکرد TMJ که فک را به جمجمه متصل میکند، میتواند باعث درد در مفصل فک و نواحی مجاور از جمله گوش میشود.
- التهاب سینوزیت: التهاب یا عفونت سینوسها نیز میتواند باعث درد در دندانهای بالا و ناحیه فک شود که اغلب به سمت گوش منعکس میشود.
- عفونت گوش: گاهی اوقات عفونت گوش میتواند باعث این درد شود.
- نورالژی سه قلو: این مشکل با درد مزمن همراه است. نورالژی سه قلو، عصب سه قلو را تحت تاثیر قرار میدهد و میتواند باعث درد شدید و تیرکشیدن در فک و صورت شود.
- دندان قروچه: دندان قروچه یا فشردن دندانها میتواند منجر به درد فک شود که ممکن است به گوش بزند.
- مشکلات عروقی: گاهی اوقات، مشکل در سیستم عروقی میتواند سبب درد در ناحیه فک شود. برای مثال آرتریت تمپورال یا آرتریت سلول غولپیکر و آنژین از جمله این مشکلات است.
- استئومیلیت: در موارد نادر، نوعی عفونتی به نام استئومیلیت میتواند این درد را ایجاد کند.
- سردردهای تنشی: سردردهای تنشی ناشی از استرس هستند و ممکن است با درد فک، در نزدیکی گوش حس شوند.
چرا درد فک بالا اینقدر شبیه درد گوش است؟
شباهت شدید درد فک بالا و گوش عمدتا به دلیل مسیرهای عصبی مشترک و مجاورت آناتومیک این دو ناحیه است.
زمانی که سیگنالهای درد از سمت دندانهای بالا، سینوسها یا مفصل گیجگاهی فک به مغز فرستاده میشوند، به دلیل اشتراک در هسته های پردازش عصب سه قلو، مغز گاهی منشا اصلی آسیب را به اشتباه در ناحیه گوش ثبت میکند.
علاوه بر این، نزدیکی فیزیکی سینوسهای فک بالا به مجرای گوش و درگیر شدن عضلات مشترک جویدن باعث میشود التهاب یا فشار در فک بالا، دقیقا احساسی مشابه یک گوش درد واقعی ایجاد کند.
مطالعه مقاله راه های درمان وز وز گوش
فرق درد فک سمت راست با سمت چپ در چیست؟
از نظر ساختار آناتومیک، سمت راست و چپ فک کاملا یکسان هستند و غالبا علت درد در هر دو سمت دلایل مشابه ای دارند. اما یک تفاوت بسیار مهم وجود دارد:
- درد فک سمت چپ به ویژه فک پایین؛ اگر این درد ناگهانی، شدید و همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد یا احساس فشار در شانه و دست چپ باشد، میتواند نشانه حمله قلبی باشد و نیاز به اورژانس فوری دارد.
- درد فک سمت راست معمولا منشا قلبی ندارد و بیشتر به مشکلات موضعی مثل دندانقروچه، عفونت دندانهای سمت راست، یا درگیری سینوس راست مربوط میشود.
آیا علت درد فک بالا با درد فک پایین یکی است؟
خیر، اگرچه برخی علل عمومی مانند دندان قروچه یا اختلال مفصل فک بر هر دو فک تاثیر میگذارند، اما ساختار و منشا دردهای آنها تفاوت های مهمی دارد.
- درد فک بالا: ارتباط بسیار نزدیکی با سینوسهای مگزیلاری دارد. بنابراین، عفونت یا احتقان سینوسها غالبا باعث ایجاد درد در فک بالا و دندان های آسیاب بالایی میشود. همچنین دندان های نهفته بالا یا عفونت های لثه بالا در این ناحیه نقش دارند.
- درد فک پایین: فک پایین استخوانی متحرک است و بیشتر تحت تاثیر مشکلات دندان های عقل پایین، گیر افتادن عصب، آسیب های ضربه ای به بدنه فک و همچنین شدت فشار ناشی از دندان قروچه قرار میگیرد. علاوه بر این، همانطور که در بالا گفتیم، دردهای ارجاعی از قلب معمولا فک پایین را درگیر میکنند، نه فک بالا.
علت صدا دادن و تق تق کردن فک
صدای کلیک یا تقتق در مفصل فک میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، از جمله:
- اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ): این بیماری مفصل فک و عضلات اطراف آن را تحت تاثیر قرار میدهد و باعث درد، سفتی و صدای کلیک یا تقتق در هنگام حرکتدادن فک میشود.
- آرتریت: استئوآرتریت یا آرتریت روماتوئید در مفصل فک میتواند منجر به التهاب، درد فک و صدای کلیک شود.
- ناهماهنگی فک: اگر فک بهدرستی در یک راستا قرار نگیرد، میتواند باعث حرکت غیرطبیعی مفصل شده و صداهای کلیک یا تقتق ایجاد کند.
- آسیب یا تروما: آسیب قبلی به مفصل فک یا ساختارهای اطراف آن میتواند منجر به این صداها شود.
- دندان قروچه (براکسیسم): فشردن یا ساییدن دندانها میتواند به مفصل فک فشار وارد کرده و باعث کلیک یا تقتق آن شود.
- استرس یا تنش: استرس یا تنش عاطفی نیز میتواند باعث سفتی عضلانی در ناحیه فک شود که خود صدای تقتق ایجاد میکند.
- بیماری دژنراتیو مفصل: شرایطی که باعث تخریب ساختارهای مفصلی میشود، میتواند منجر به صداهای کلیک یا ترکیدن شود.
- تروما ناشی از تصادف یا آسیب ناشی از ورزش
- ناهنجاریهای اسکلتی در مفصل فک
ویدئو توضیحات منیپولیشن فک توسط سعید مزین
علائم درد فک چیست؟
علائم درد فک بالا بغل گوش، بسته به علت زمینهای ممکن است متفاوت باشد. برخی از علائم رایج شامل موارد زیر است:
- درد یا ناراحتی در ناحیه فک بالا، نزدیک گوش
- گوشدرد یا احساس کری گوش
- درد یا حساسیت فک، بهویژه هنگام جویدن یا بازکردن دهان
- صدای کلیک یا تقتق در هنگام حرکت فک
- سردرد یا میگرن که با درد فک همراه است.
- تورم یا حساسیت در مفصل فک
- مشکل در باز یا بستهکردن کامل دهان
- حساسیت یا درد دندان در دندانهای بالا
- درد گردن یا شانه که ممکن است با درد فک همراه باشد
- حساسیت مفاصل و عضلات
- محدوده حرکتی محدود
- مشکلات تراز فک
- سرگیجه
- قفلشدن فک
- دردی مبهم و یا احساس درد تیز و خنجری
درد فک همراه با تب یا تورم نشانه چیست؟
وقتی درد فک با تب یا تورم صورت همراه بشه، معمولا نشونه یک عفونت است، نه فقط خستگی یا فشار مفصل. شایع ترین علت ها عفونت دندان یا آبسه، عفونت غده بزاقی، یا سینوزیت هستند. این حالت با درد ساده مفصل فک فرق داره چون بدنت داره به یه عفونت واکنش نشون میدهد، حتما بعد از مشاهده این مشکل با یک پزشک مشورت کنید.
بعد از ضربه به فک، درد گوش عادی است؟
درمان درد فک بالا بغل گوش
درمان درد در فک بالا نزدیک گوش توسط فیزیوتراپیست با توجه به علت آن انجام میشود.َ
- اگر درد فک مربوط به مشکلات دندانی مانند پوسیدگی دندان، بیماری لثه یا آبسه دندان باشد، با استفاده از خدمات دندانپزشکی برطرف میشود.
- اگر درد به دلیل سینوزیت یا احتقان سینوس باشد، با داروهای ضداحتقان بدون نسخه یا تجویزی، اسپریهای بینی، شستوشوی بینی با نمک یا آنتی بیوتیک درمان میشود. استنشاق بخار آب و هیدراته ماندن نیز میتواند به کاهش فشار سینوسی کمک کند.
- برای دردهای مرتبط با TMJ، شما باید به یک فیزیوتراپ با تجربه مراجعه کنید.
- اگر درد مربوط به عفونت گوش باشد، درمان ممکن است شامل آنتی بیوتیک (اگر عفونت باکتریایی باشد)، قطره گوش، مسکنها و کمپرس گرم باشد.
چه قرصی برای درد فک و گوش کمک میکند؟
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن، که بدون نسخه در دسترس هستند، معمولا برای کاهش موقت درد و التهاب مفصل فک استفاده میشوند. این داروها میتوانند علائم را تسکین دهند، اما علت اصلی درد را درمان نمی کنند.
مصرف آنها باید طبق دستور روی بسته بندی یا با مشورت داروساز یا پزشک انجام شود، به ویژه اگر بیماری زمینهای، حساسیت دارویی یا مصرف داروی دیگری وجود دارد. در صورتیکه درد با وجود مصرف دارو ادامه یابد یا شدت آن افزایش پیدا کند، مراجعه به پزشک ضروری است.
چطور در خانه درد فک بالا بغل گوش را تسکین بدهم؟
در بسیاری از موارد، به ویژه زمانی که علت درد استرس، دندان قروچه یا خستگی مفصل فک باشد، میتوان با چند اقدام ساده درد را تا حد زیادی کاهش داد:
- مصرف غذاهای نرم: از جویدن غذاهای سفت، آدامس یا مواد غذایی که نیاز به باز کردن زیاد دهان دارند خودداری کنید تا فشار روی مفصل کاهش یابد.
- استراحت دادن به فک: از حرکات غیرضروری فک مانند صحبت طولانی یا خمیازه های شدید پرهیز کنید.
- تکنیک های آرام سازی عضلانی: ماساژ ملایم اطراف مفصل فک و انجام تمرینات کششی سبک میتواند تنش عضلانی را کاهش دهد.
- استفاده از محافظ دهانی در صورت دندانقروچه شبانه: با تجویز دندانپزشک، میتواند فشار وارده به مفصل در طول خواب را کاهش دهد.
این روشها بیشتر برای موارد خفیف و مرتبط با تنش عضلانی موثرند؛ در صورت وجود علائم عفونت، تب یا تورم، این اقدامات جایگزین مراجعه به پزشک نیستند.
برای درد فک کنار گوش کمپرس گرم بهتر است یا سرد؟
انتخاب بین کمپرس گرم و سرد به نوع و مرحله درد بستگی دارد:
کمپرس سرد: برای دردهای تازه، بهویژه پس از ضربه یا در مواردی که تورم وجود دارد، مناسبتر است. سرما به کاهش التهاب و بیحسکردن موقت ناحیه کمک میکند.
کمپرس گرم: برای دردهای مزمنتر و مرتبط با تنش عضلانی یا سفتی مفصل مناسبتر است. گرما به شلشدن عضلات و بهبود گردش خون در ناحیه کمک میکند.
در صورت عدم اطمینان از علت درد، میتوان هر دو روش را بهصورت متناوب امتحان کرد و واکنش بدن را بررسی کرد؛ اگر هیچکدام تأثیری نداشت، این خود نشانهای است که علت درد نیاز به بررسی تخصصیتر دارد.
درمان درد فک بالا بغل گوش با فیزیوتراپی چطور انجام میشود؟
درمان فیزیوتراپی برای درد مفصل فک معمولا پس از تشخیص دقیق علت درد و بر اساس وضعیت هر فرد طراحی میشود و میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تمرینات کششی و تقویتی اختصاصی فک: برای بهبود دامنه حرکتی و کاهش سفتی مفصل
- درمان دستی (منوالتراپی): برای اصلاح عملکرد مفصل و کاهش تنش عضلات اطراف آن
- اولتراسوند تراپی: استفاده از امواج صوتی برای کاهش التهاب و تسکین درد در عمق بافت
- اصلاح وضعیت گردن و سر: از آنجا که مشکلات وضعیتی گردن نیز میتوانند بر مفصل فک تأثیر بگذارند، بخشی از درمان به این ناحیه نیز اختصاص می یابد.
این روش ها به صورت غیرتهاجمی و بدون نیاز به جراحی انجام میشوند و هدف آنها هم کاهش درد و هم بازگرداندن عملکرد طبیعی مفصل است.
فیزیوتراپی چه فایدهای برای درد مفصل فک دارد؟
فیزیوتراپی برخلاف مسکنها که فقط علائم را موقتا کاهش میدهند، به علت اصلی درد یعنی اختلال عملکرد مفصل یا عضلات اطراف آن میپردازد. مزایای اصلی آن عبارتاند از:
- کاهش درد و التهاب بهصورت پایدارتر نسبت به درمانهای خانگی
- بهبود دامنه حرکتی فک و رفع محدودیت در باز و بسته کردن دهان
- کاهش تنش عضلانی ناشی از استرس یا دندانقروچه
- پیشگیری از عود مکرر درد از طریق اصلاح الگوهای حرکتی و وضعیتی نادرست
به همین دلیل، فیزیوتراپی معمولا بهعنوان یکی از خطهای اول درمان اختلالات مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ) پیش از اقدامات تهاجمی تر مانند جراحی توصیه میشود.
چه زمانی درمان خانگی کافی نیست و باید به فیزیوتراپیست مراجعه کنم؟
اگر با وجود رعایت اقدامات خانگی مانند استراحت، کمپرس و پرهیز از غذاهای سفت، درد همچنان ادامه داشته باشد یا این نشانه ها را مشاهده کنید، زمان مراجعه به فیزیوتراپیست است:
- درد بیش از چند روز طول بکشد و بهبود نیابد
- درد هنگام جویدن یا صحبتکردن بهطور مکرر تکرار شود
- محدودیت در باز و بسته کردن کامل دهان احساس شود
- صدای کلیک یا تقتق در مفصل فک همراه با درد وجود داشته باشد
- درد بهطور مکرر عود کند، حتی اگر هر بار بهطور موقت با دارو یا استراحت کاهش یابد
در چنین شرایطی، ارزیابی تخصصی توسط فیزیوتراپیست میتواند علت دقیق درد را مشخص کرده و مسیر درمانی مناسب را ارائه دهد.
چرا فکم موقع جویدن درد میگیرد؟
درد فک هنگام جویدن میتواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)، مشکلات دندانی، مانند پوسیدگی دندان یا بیماری لثه، نامرتبی دندانها یا فک، دندان قروچه، استرس و تنش در فک باشد. اما اختلال TMJ یکی از علل شایع درد فک در حین جویدن است.
در موارد دیگر نیز میتواند ناشی از سندرم درد میوفاشیال گیجگاهی فکی در بیمارانی که مفصل گیجگاهی فکی طبیعی دارند رخ دهد. معمولا ناشی از تنش عضلانی، خستگی یا (به ندرت) اسپاسم در عضلات جونده است. علائم شامل درد و حساسیت در داخل و اطراف ساختارهای جونده یا ارجاع به نقاط دیگر در سر و گردن، و اغلب، اختلالات حرکتی فک است.
تشخیص بر اساس شرح حال و معاینه فیزیکی است. درمان محافظهکارانه، از جمله مسکنها، آرامسازی عضلانی، اصلاح رفتار پارافانکشنال (مانند فشردن دندانها و ساییدن دندان)، و استفاده از وسایل دهان معمولاً مؤثر است. اما در فیزیوتراپی فک قطعا میتواند شما را از درد برهاند.
نورالژی سه قلو
نورالژی سه قلو مشکلی است که با درد ناگهانی، شدید و تیز صورت مشخص میشود که اغلب با تحریک خفیف عصب سه قلو، که مسئول احساس در صورت است، ایجاد میگردد. درد معمولاً بهصورت شوک الکتریکی توصیف میشود و میتواند شدید و ناتوان کننده باشد. تصور میشود که نورالژی سه قلو ناشی از تحریک یا فشرده شدن عصب سه قلو است که میتواند به دلیل عوامل مختلفی مانند فشار عروق خونی بر روی عصب، مولتیپل اسکلروزیس یا تومور باشد.
درد فک یکی از علائم شایع نورالژی سه قلو است؛ زیرا عصب سه قلو منشعب میشود تا حس را در فک، گونهها و سایر نواحی صورت ایجاد کند.
بهطور کلی درد فک در ناحیه بالا و نزدیکی دندانها، علائم مختلفی دارد و درمان درد فک بالا در کنار گوش، بسته به نوع درد و علت بوجود آمدن آن، انجام میشود.
کلینیک فیزیوتراپی خانه سلامت (سعید مزین) در سعادت آباد
سوالات متداول در مورد درد فک بالا بغل گوش
درد در یک سمت فک بالا چپ یا راست، معمولا به دلایل مشکلات دندانی، عفونت سینوس، اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) و اختلالات عصبی رخ میدهد.
در بیشتر موارد خیر، این درد ناشی از اسپاسم عضلانی، دندانقروچه یا اختلال مفصل است و با درمانهای ساده رفع میشود. اما اگر همراه با دشواری شدید در باز کردن دهان، تورم محسوس، تب یا درد انتشاریافته به قفسه سینه و بازو باشد، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
این درد میتواند نشانهای از آبسه یا پوسیدگی دندان، سینوزیت مزمن یا حاد، اختلالات مفصل گیجگاهی فکی، دندانقروچه، یا نورالژی عصب سه قلو باشد. در موارد نادر، دردهای ناگهانی و شدید فک همراه با تنگی نفس میتواند از علائم مشکلات قلبی باشد.
خیر، طبیعی نیست و معمولا نشان دهنده اختلال مفصل گیجگاهی فکی، اسپاسم عضلات جویدن به دلیل دندانقروچه، یا پوسیدگی و عفونت دندانهای آسیاب است و باید توسط دندانپزشک معاینه شود.
